કાટકોણ પ્રિઝમની આકૃતિ દોરો જેના માટે વસ્તુ અને પ્રતિબિંબ સમાન કદના હોય.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) કાટકોણ પ્રિઝમ માટે કે જેમાં વસ્તુ અને પ્રતિબિંબ સમાન કદના હોય,પ્રિઝમનો ઉપયોગ એવી રીતે કરવો જોઈએ કે જેથી પ્રકાશના કિરણો પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન અનુભવે અને મોટવણી $m = 1$ મળે.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે વસ્તુને ચોક્કસ અંતરે મૂકવામાં આવે જેથી પ્રિઝમમાં પ્રવેશતા કિરણો કર્ણ (hypotenuse) સપાટી દ્વારા પરાવર્તિત થાય.
$45^{\circ}-45^{\circ}-90^{\circ}$ ના પ્રિઝમમાં,જો પ્રકાશ ટૂંકી બાજુઓમાંથી એકને લંબ રૂપે પ્રવેશ કરે,તો તે કર્ણ સપાટી પર $45^{\circ}$ ના ખૂણે આપાત થાય છે.
કાચ માટે ક્રાંતિકોણ આશરે $42^{\circ}$ હોવાથી,$45^{\circ}$ એ ક્રાંતિકોણ કરતા મોટો હોવાથી પ્રકાશનું પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન થાય છે.
આમ,રચાતું પ્રતિબિંબ ચત્તું અને વસ્તુના કદ જેટલું જ હોય છે,જે પરાવર્તક પ્રિઝમ તરીકે કાર્ય કરે છે.

Explore More

Similar Questions

એક પ્રિઝમ $(\mu = 1.5)$ નો આડછેદ સમબાજુ ત્રિકોણ છે. પ્રકાશનું કિરણ એક સપાટી પર લંબરૂપે આપાત થાય છે. કિરણનું વિચલન કોણ......$^o$ છે.

એક કાચનો પ્રિઝમ લાલ અને જાંબલી કિરણોને અનુક્રમે $9^{\circ}$ અને $11^{\circ}$ જેટલું વિચલિત કરે છે. સમાન ખૂણા ધરાવતો બીજો પ્રિઝમ તેમને અનુક્રમે $11^{\circ}$ અને $13^{\circ}$ જેટલું વિચલિત કરે છે. બીજા પ્રિઝમની વિભાજન શક્તિ (dispersive power) નો પહેલા પ્રિઝમ સાથેનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

નીચેનામાંથી કઈ આકૃતિ પ્રિઝમ દ્વારા સફેદ પ્રકાશનું વિભાજન (dispersion) યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે?

એક પ્રિઝમનો ખૂણો $30^o$ છે અને તેનો વક્રીભવનાંક $\sqrt{2}$ છે. તેની એક સપાટી પર ચાંદીનો ઢોળ ચડાવેલ છે. બીજી સપાટી પર પ્રકાશનું કિરણ કયા આપાતકોણે આપાત કરવું જોઈએ જેથી ચાંદીવાળી સપાટી પરથી પરાવર્તન પામ્યા પછી,તે તેના મૂળ માર્ગે પાછું ફરે?

Difficult
View Solution

પ્રકાશનું એક કિરણ નાના ખૂણા '$A$' ધરાવતા પ્રિઝમની એક સપાટી પર '$i$' આપાતકોણે આપાત થાય છે અને બીજી સપાટી પરથી લંબરૂપે બહાર નીકળે છે. જો પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક '$\mu$' હોય,તો આપાતકોણનું મૂલ્ય કેટલું થાય?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo